در اين دوران ، جريان هواخواه امام على ( ع ) و به‌ويژه شخص امام در محاق و انزوا بود . اما به محض ظهور شرايط جديد كه از دورهء دوم خلافت عثمان نمايان شد و سرانجام به بحران و شورش عليه خليفه و در نهايت به قتل او منجر گرديد ، امام على ( ع ) و پيروان او از محاق بيرون آمده ، درخشيدن آغاز كردند . امام على به خلافت رسيد ، و هواخواهان واقعى گرد او حلقه زدند . نبردهايى بزرگ چون جمل ، صفين ، نهروان به وقوع پيوست . امام خطبه‌هايى خواند ، نامه‌هايى نوشت ، تصميماتى گرفت ، اقداماتى كرد كه تا آن زمان فرصتى براى ابراز هيچ كدام نيافته بود . ياران مخالفان ، مرام و شخص او ، به وضوح شناخته شدند . اين‌گونه بود كه تشيع بيشتر جلوه كرد ، بارزتر شد و متمايز گرديد . دوران خلافت امام على و تشيع بر اثر خطاهاى صورت گرفته در زمان شيخين ، امام على در شوراى شش نفره شرط عمل به « سيرهء شيخين » را نپذيرفت . « 1 » در تاريخ ثبت شده است كه خليفه نخست حكم شريعت اسلامى را در مورد خالد بن وليد ، سردار معروف ، به صرف اينكه دستگاه خلافت به وجود چنين فرماندهى نيازمند است اجرا نكرد . « 2 » همو « فدك » را كه از آن فاطمه ( س ) و اهل بيت بود از كف آنان ربود ؛ « 3 » تعلق خمس را به اهل بيت پيامبر منع كرد ؛ كتابت حديث منع گرديد ؛ به علاوه ، در زمان خليفهء دوم متعهء حج ، نكاح متعه ، حىّ على خير العمل در اذان ممنوع شد ؛ نماز مستحبى تراويح را بر خلاف حكم شريعت به جماعت اقامه كرد و آن را « بدعت حسنه » خواند ؛ سه طلاق را با طلاق واحد نافذ ساخت ؛ بيت المال را به نحو متفاوت ميان مسلمانان تقسيم مىكرد ؛ افراد ناشايستى همچون معاويه را بر سر كار گمارد و تعيين خليفهء بعدى را به شورايى واگذار كرد كه نحوهء چينش آن به نحوى بود كه خلافت عثمان از آن بيرون آمد . « 4 »

--> ( 1 ) . تاريخ طبرى ، تاريخ يعقوبى ، انساب الاشراف ، البدء و التاريخ و . . . اين امر را گزارش كرده‌اند . براى تفصيل ر . ك : تاريخ سياسى اسلام ، ج 2 ، ص 136 و 137 . ( 2 ) . الفتوح ، ج 1 ، ص 23 ؛ شرح نهج البلاغة ، ج 1 ، ص 179 . ( 3 ) . عبد الرزاق ، المصنف ، ج 5 ، ص 472 ؛ البداية و النهاية ، ج 5 ، ص 285 و 287 ؛ ابن ابى الحديد ، شرح نهج البلاغة ، ج 6 ، ص 49 و 50 . ( 4 ) . دربارهء همهء اين موارد و منابع آن ر . ك : تاريخ سياسى اسلام ، ج 2 ، ص 80 - 84 .